Khuôn hàn siêu âm là phần truyền rung động từ máy xuống sản phẩm, nên khuôn lệch dù ít cũng làm mối hàn không đều, cháy hoặc yếu. Mỗi mẫu sản phẩm cần một khuôn thiết kế riêng theo hình dáng chi tiết, loại nhựa và tần số của máy. Bài này nói rõ khuôn gồm những phần nào, chọn vật liệu ra sao và cần chuẩn bị gì khi đặt khuôn mới.
- Bộ khuôn gồm khuôn trên truyền rung và khuôn dưới giữ sản phẩm.
- Khuôn trên phải cộng hưởng đúng tần số máy, không lấy khuôn của máy khác lắp tạm.
- Nhôm hợp với chi tiết nhựa thông thường, titan và thép dành cho nơi mòn nhanh.
- Đặt khuôn cần có mẫu sản phẩm thật và thông tin máy đang dùng.
1. Khuôn hàn siêu âm gồm những phần nào?

Người trong nghề hay gọi chung cả bộ là «khuôn», nhưng thực tế có hai phần làm hai việc khác nhau. Phần trên ép xuống và truyền rung. Phần dưới đỡ sản phẩm và giữ nó đứng yên trong lúc rung.
| Bộ phận | Làm gì | Vật liệu hay gặp |
|---|---|---|
| Khuôn trên (đầu hàn) | Ép lên sản phẩm và truyền rung động xuống mối hàn | Hợp kim nhôm, titan, thép |
| Bộ tăng biên (booster) | Điều chỉnh biên độ rung giữa bộ rung và khuôn trên | Nhôm, titan |
| Khuôn dưới (đồ gá) | Ôm sát hình dáng sản phẩm, giữ đúng vị trí khi hàn | Nhôm, thép, nhựa kỹ thuật hoặc polyurethane |
Nguồn: cấu hình thông dụng của máy hàn nhựa siêu âm, đọc ngày 05/11/2026.
Chiều dài khuôn trên không chọn tuỳ ý. Nó được tính theo nửa bước sóng của tần số máy để cả khối rung cộng hưởng. Tần số càng thấp thì khuôn càng to, hợp với chi tiết lớn. Tần số cao cho khuôn gọn hơn, hợp với chi tiết nhỏ và mảnh. Cấu tạo riêng của đầu hàn được nói kỹ ở bài đầu hàn siêu âm.
Khuôn đúng hình nhưng sai tần số vẫn là khuôn hỏng: máy báo lỗi, mối hàn không ra.
2. Khuôn làm bằng vật liệu gì?
Ba vật liệu phổ biến là hợp kim nhôm, titan và thép dụng cụ. Không có vật liệu nào đúng cho mọi trường hợp. Chọn theo loại nhựa cần hàn, số lượng sản phẩm và việc khuôn chạy ngắt quãng hay liên tục.
| Vật liệu | Điểm mạnh | Điểm yếu | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Hợp kim nhôm | Nhẹ, truyền rung tốt, gia công nhanh, chi phí thấp hơn | Mòn nhanh với nhựa độn sợi thủy tinh | Nhựa thông thường, khuôn lớn, mẫu thử |
| Titan | Chịu mỏi và mài mòn tốt, bền khi chạy liên tục | Giá cao, khó gia công | Dây chuyền chạy liên tục, khuôn nhiều rãnh sâu |
| Thép dụng cụ tôi cứng | Rất cứng, ít mòn | Nặng, truyền rung kém hơn nhôm | Khuôn nhỏ, mặt tiếp xúc hẹp, nhựa mài mòn |
Nguồn: đặc tính vật liệu thông dụng trong gia công khuôn hàn, đọc ngày 05/11/2026.
3. Chọn khuôn theo kiểu mối hàn như thế nào?
Cùng một chiếc máy nhưng mỗi kiểu mối hàn cần mặt khuôn khác nhau. Trước khi bàn vật liệu hay giá, hãy xác định sản phẩm của bạn thuộc kiểu nào.
- Hàn ghép hai nửa vỏ: mặt khuôn trên theo đường biên của vỏ, khuôn dưới ôm sát vỏ. Chi tiết thường có gờ nhỏ ở mép nối để năng lượng dồn vào đúng chỗ.
- Đóng đinh nhựa: đầu khuôn lõm, làm nóng chảy chốt nhựa thành đầu nấm giữ chặt chi tiết khác.
- Hàn điểm: đầu khuôn nhỏ, dùng khi chỉ cần liên kết tại vài vị trí.
- Chèn kim loại vào nhựa: đầu khuôn ép ốc hoặc bạc đồng vào lỗ nhựa đã khoét sẵn.

Máy cầm tay và máy đứng dùng khuôn khác nhau về cách bắt vào bộ rung. Bài máy hàn siêu âm nhựa và bài máy hàn siêu âm cầm tay giúp bạn xác định loại máy trước khi đặt khuôn.
4. Đặt khuôn hàn siêu âm theo mẫu cần chuẩn bị gì?
Khuôn làm theo mẫu thường mất công ở khâu trao đổi thông tin hơn khâu gia công. Thiếu một thông tin là khuôn phải sửa lại. Các bước dưới đây đi theo thứ tự thường gặp.

- Gửi mẫu sản phẩm thật hoặc bản vẽ, kèm vị trí cần hàn.
- Nêu thông tin máy: hãng, model, tần số và kiểu bắt khuôn vào bộ rung.
- Xác nhận loại nhựa và kiểu mối hàn: ghép vỏ, đóng đinh, hàn điểm hay chèn kim loại.
- Chọn vật liệu cho khuôn trên và khuôn dưới theo loại nhựa và số lượng cần chạy.
- Gia công, đo và chỉnh cộng hưởng cho khuôn trên trước khi giao.
- Chạy thử trên mẫu, chỉnh biên độ, lực ép và thời gian hàn rồi ghi lại bộ thông số tốt.
5. Khuôn đang hỏng hay mòn thì nhận ra bằng dấu hiệu nào?
Phần lớn lỗi mối hàn bị đổ cho máy, trong khi nguyên nhân nằm ở khuôn. Đối chiếu bảng dưới trước khi gọi sửa máy.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Mối hàn chỗ sâu chỗ nông | Mặt khuôn không song song với mặt sản phẩm, hoặc khuôn dưới đỡ lệch | Chỉnh lại độ phẳng, kiểm đồ gá |
| Nhựa bị cháy hoặc trầy | Mặt khuôn xước, biên độ quá cao hoặc hàn quá lâu | Đánh bóng mặt khuôn, hạ biên độ, rút ngắn thời gian |
| Khuôn kêu rít, nóng bất thường | Khuôn lệch cộng hưởng hoặc có vết nứt | Dừng máy ngay, kiểm khuôn; nứt thì thay |
| Mối hàn yếu, dễ bong | Sản phẩm không được đỡ chặt, hoặc mặt khuôn mòn | Kiểm khuôn dưới, đo độ mòn, hàn thử lại |
Nguồn: các lỗi hay gặp khi vận hành máy hàn nhựa siêu âm, đọc ngày 05/11/2026.
Khuôn mòn nhẹ có thể mài lại mặt, miễn là còn đúng hình và không làm đổi chiều dài cộng hưởng. Khuôn nứt thì không sửa được an toàn. Khi vết nứt xuất hiện, thay khuôn là cách duy nhất tránh hỏng cả bộ rung. Nếu máy đang gặp lỗi khác, xem thêm dịch vụ sửa chữa máy hàn siêu âm.
6. Câu hỏi thường gặp
Khuôn hàn siêu âm của máy này lắp được cho máy khác không?
Thường là không. Khuôn được tính theo tần số và kiểu bắt ren của từng máy. Khuôn cùng tần số nhưng khác kiểu bắt thì phải thêm chi tiết nối, còn khác tần số thì không dùng được.
Khuôn hàn siêu âm giá bao nhiêu?
Giá phụ thuộc vật liệu, kích thước, độ phức tạp của mặt khuôn và số bộ cần làm. Khuôn đơn giản làm bằng nhôm có chi phí thấp hơn khuôn titan nhiều rãnh. Gửi mẫu sản phẩm và thông tin máy để được báo giá cụ thể.
Khuôn dùng được bao lâu thì phải thay?
Không có mốc chung, vì tuổi thọ phụ thuộc loại nhựa, vật liệu khuôn và cường độ chạy. Dấu hiệu nên theo dõi là mặt khuôn mòn, mối hàn đổi chất lượng và vết nứt.
Đã có khuôn nhưng đổi mẫu sản phẩm thì sao?
Mẫu đổi hình dáng mối hàn thì cần khuôn mới, ít khi sửa lại được. Mẫu chỉ đổi chút ít có thể gia công lại mặt khuôn, nhưng phải đo cộng hưởng lại sau khi sửa.
Hàn siêu âm khác gì hàn nhiệt về khuôn?
Khuôn hàn nhiệt chỉ cần truyền nhiệt, còn khuôn siêu âm phải cộng hưởng đúng tần số nên thiết kế khắt khe hơn. Xem so sánh đầy đủ ở bài so sánh hàn siêu âm và hàn nhiệt, hoặc đọc bài hàn siêu âm là gì nếu mới làm quen với công nghệ này.
Cần khuôn hàn siêu âm cho sản phẩm của bạn?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0982591046 — gửi ảnh mẫu sản phẩm và thông tin máy đang dùng để trao đổi hướng làm khuôn.
Cập nhật 05/11/2026 bởi Vitenda.

